cụ Phan Châu Trinh

 

Những năm đầu thế kỷ XX, sau thất bại của phong trào Cần Vương, trước sự đàn áp và bóc lột của thực dân Pháp, sự yếu đuối bất lực của triều đình phong kiến nhà Nguyễn, đã xuất hiện nhiều xu hướng cải cách.

Nổi bật nhất là Phan Bội Châu với chủ trương Đông du sang nước Nhật và Phan Châu Trinh với con đường Canh tân và Dân chủ hóa xã hội.

Phan Châu Trinh sinh ngày 9/9/1872, người làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tam Lộc, huyện Phú Ninh), tỉnh Quảng Nam, hiệu là Tây Hồ Hy Mã, tự là Tử Cán.

Phan Châu Trinh đỗ cử nhân năm 1900 và đỗ phó bảng năm 1901. Năm 1903, ông làm Thừa biện Bộ Lễ, cuối năm 1904 từ quan, rời Huế và bắt đầu dấn thân vào con đường đấu tranh yêu nước.

--------------

Phan Châu Trinh bàn về sự học

"Bây giờ đến phiên các anh, vậy tôi xin các anh đừng vội vàng, đừng ham nhiều, đừng khoe rộng, chỉ cứ tùy theo sức mình, bước một bước cho chắc một bước, nghĩa là học nghề nào thì học cho đến nơi đến chốn, lúc về bên ta làm thực sự ra cho người thấy, để làm gương cho người sau, để giục lòng người ta vào đàng thực học, ấy là thương nước đấy, ấy là thương nòi giống đấy, chớ bắt chước những người thiếu niên bên ta bây giờ, việc gì cũng biết cả, việc gì cũng nói cả, một bài diễn thuyết có bốn, năm giờ, một bài luận có mấy chục trang giấy mà kỳ thực biết hão huyền, nói xằng nói chạ, trăm voi không được bát xáo, lại làm cho lộn hết cả cái đầu trong trẻo của kẻ thiếu niên."

- Phan Châu Trinh -

Trích Thư gửi anh Đông (24 tháng Một 1925)