24 điều bạn cần biết khi bước vào hẹn hò

1. Hãy rời đi nếu đối tác không sẵn lòng phản hồi lại bạn, khi họ mất quá nhiều thời gian để trả lời tin nhắn của bạn. Cho dù một người rất bận, nhưng họ sẽ không khiến bạn phải chờ đợi tin nhắn quá lâu, đặc biệt lúc bạn cần họ.

2. Hãy rời đi nếu bạn cảm thấy trong mối quan hệ có những điều bạn phải làm để vừa ý đối phương, nhưng không khiến bạn thoải mái và bị ràng buộc bởi những nguyên tắc, hãy rời đi.

3. Hãy rời đi nếu một người khiến bạn cảm thấy xấu hổ hoặc sợ hãi

4. Hãy tin vào trực giác hơn là lý trí. Hãy rời đi, nếu có điều gì đó sâu bên trong bạn đang nói "không", ngay cả khi mọi thứ có vẻ đúng trên lý thuyết.

5. Hãy loại bỏ ý nghĩ về sự hạn chế nghĩa là “trên đời này sẽ rất ít người tốt, sẽ rất ít người biết yêu”. Số lượng đối tác tiềm năng bên ngoài kia còn rất lớn, bạn hoàn toàn có nhiều cơ hội khác.

6. Bạn không cần vội vàng bước vào tình yêu nếu bạn chưa sẵn sàng hoặc chỉ để có mối quan hệ như người khác.

7. Hãy luôn nói rõ ràng và thẳng thắn những gì bạn muốn từ đầu với đối phương.

8. Nếu ai đó bỏ chạy sau khi bạn nói rõ nhu cầu của mình, họ đã giúp bạn tránh được rắc rối trong tương lai. Hãy chấp nhận điều đó như một điều may mắn.

9. Đừng nghi ngờ lòng tốt của người khác. Học cách đón nhận sự giúp đỡ và trân trọng những người luôn cư xử đầy tốt bụng với bạn.

10. Hãy cố gắng đừng yêu những người luôn dễ thờ ơ và phớt lờ những lời nói, nhu cầu, mong muốn, niềm vui của bạn.

11. Hãy chấp nhận rằng không phải tất cả mọi người đều sẽ thích bạn, ngược lại bạn cũng không thích tất cả mọi người. Vậy nên là bình thường khi trong vô vàn người bạn gặp, có người bạn thích nhưng họ không thích bạn, và ngược lại.

12. Hãy tỏ ra khó tính và cầu kỳ một chút, một chút thôi đừng quá mức, đừng dễ thoả hiệp nếu bạn chưa thấy đối phương chứng minh đủ, điều này thể hiện ở những ranh giới cá nhân, những điều bạn muốn và không muốn đối phương làm, bởi vì bạn đang tìm hiểu một người sẽ ở cùng bạn mỗi ngày trong suốt 2/3 phần đời còn lại.

13. Hãy nhớ rằng bạn chỉ cần may mắn một lần. Bạn có thể quen nhiều, nhưng lấy được một người yêu thương mình lại là may mắn một lần trong đời, vậy nên đừng trông đợi hay sợ bỏ lỡ nhiều người khác.

14. Tránh hoài niệm những lý tưởng về người yêu cũ. Họ trở thành người yêu cũ vì những lý do chính đáng, vì vậy không nên so sánh giữa người mới và người cũ, hãy toàn tâm toàn ý với người đang bên cạnh bạn.

15. Đừng so sánh hay ngưỡng mộ tuyệt đối những người dù bạn nhìn đã ổn định. Ai rồi cũng sẽ phải đối mặt với nỗi buồn. Khi bạn so sanh hoặc ngưỡng mộ quá mức, bạn sẽ chạy theo hình ảnh ấy, bạn sẽ tự áp lực bản thân cho những sự hoàn hảo không tồn tại trong đời.

16. Đừng vội vàng kết luận bất cứ điều gì về người ấy, dù cho họ rất tốt với bạn, mọi điều cần thời gian để chứng minh cho bạn thấy. Đừng để sự kỳ vọng của bản thân lại khiến mình chìm trong đau khổ và thất vọng

17. Hãy thừa nhận rằng sự hấp dẫn và thân mật rất quan trọng, đừng né tránh điều đó như một điều đáng xấu hổ.

18. Đừng nên phát sinh thân mật quá sớm, điều đó chỉ nên xảy ra khi kèm với sự tin tưởng về mặt cảm xúc, chứ không phải là việc bạn cần đáp lại tình cảm và sự tốt bụng của ai đó.

19. Hẹn hò cũng có thể bao gồm cả nỗi buồn, việc cảm thấy muốn khóc và chán nản là điều bình thường, vì vậy hãy chịu khó nghỉ ngơi, học cách yêu chính mình. Tìm một người bạn tin tưởng để xin lời khuyên. Hãy có người để dựa vào khi bạn mất phương hướng.

20. Hãy đánh giá sự tương thích về trí tuệ. Hãy để ý xem đầu óc họ có phong phú không, họ có làm bạn hứng thú không?

21. Hãy sẵn sàng từ chối những người không có sự đáp lại. Hãy ở cạnh người mà họ thật sự thích bạn, đừng bao giờ cố gắng thuyết phục người từ đầu đã không muốn ở cạnh bạn.

22. Hãy biết rằng bạn có thể cô đơn. Thà độc thân mãi mãi còn hơn là ở bên một người bạn đời không đáng tin cậy.

23. Hãy cảnh giác với những người thể hiện bản thân quá hoàn hảo từ đầu, cảnh giác với thao túng tâm lý khiến bạn luôn u mê vào người ấy.

24. Hãy chuẩn bị tinh thần cho những người bạn gặp có thể gặp khó khăn trong sức khoẻ tinh thần, bởi một tỷ lệ đáng kể dân số đang gặp vấn đề về sức khỏe tâm lý.

HOÀ HỢP VỀ TAM QUAN SỐNG, TRONG TÌNH YÊU VÀ HÔN NHÂN.

Thế nào là hòa hợp về "tam quan sống", trong tình yêu và hôn nhân?

Thường người ta chia tay vì "không hợp", nhưng cái "không hợp" ấy không phải vì hết thương, mà vì tam quan sống của hai người quá khác nhau. Và trong tình yêu, tam quan không chỉ là quan điểm, mà là gốc rễ của mọi lựa chọn, mọi ứng xử, mọi cách sống.

Vậy tam quan là gì? Đó là:

• Thế giới quan.

• Nhân sinh quan.

• Và giá trị quan.

Nói đơn giản, tam quan chính là:

• Cách bạn nhìn cuộc đời.

• Cách bạn sống với cuộc đời.

• Và điều bạn xem là quan trọng nhất, trong cuộc đời.

Khi hai người hòa hợp về tam quan, tình yêu không còn chỉ là cảm xúc, mà trở thành một hành trình có thể đi xa, đi bền, không gượng ép.

1. Hòa hợp thế giới quan, nhìn cùng một hướng.

Không cần giống nhau tuyệt đối, nhưng phải nhìn thấy một tương lai có nhau. Một người muốn ổn định, một người muốn phiêu lưu cũng không sao, miễn là cả hai đều tôn trọng con đường của đối phương, và sẵn sàng điều chỉnh nhịp sống để đi cùng nhau.

Có cặp yêu nhau vì hấp dẫn, nhưng khi bàn đến tương lai, hai người như đứng ở hai đầu trái đất. Lúc đó, tình yêu không thiếu, chỉ là thế giới quan không giao nhau.

2. Hòa hợp nhân sinh quan, hiểu đời theo cách tương đồng.

Một người tin vào nhân quả, sống tử tế, còn người kia thực dụng, coi trọng lợi ích. Một người hướng nội, thích bình yên, người kia thích ồn ào, bất chấp hậu quả. Hai linh hồn ấy, khó mà an trú bên nhau lâu dài.

Nhân sinh quan, ảnh hưởng đến cách ta xử lý xung đột, cách ta cho đi và nhận lại. Nếu một người muốn cùng nhau nuôi dưỡng, còn người kia chỉ muốn chiến thắng, thì tình yêu sớm muộn cũng khô héo.

3. Hòa hợp giá trị quan, cái lõi sâu nhất.

Đây là gốc rễ. Giá trị quan quyết định:

• Bạn coi trọng gia đình hay sự nghiệp?

• Niềm tin hay tự do?

• Chung thủy hay "cảm xúc nhất thời"?

• Tiết kiệm hay hưởng thụ?

• Lễ nghĩa hay thực dụng?

Nếu lõi này lệch nhau, mọi thứ đều dễ vỡ. Một người xem "tôn trọng" là nền tảng, người kia xem "tôi luôn đúng" là chân lý. Một người coi "gia đình là số một", người kia coi "bạn bè mới quan trọng". Hai người như đang nói hai ngôn ngữ khác nhau, dù cùng chung một mái nhà.

4. Vì sao tam quan hợp, thì tình yêu dễ bền?

Bởi khi tam quan hòa hợp, cả hai không cần cố gồng để hợp nhau. Không cần làm đau mình, để chiều người kia. Không cần cắn răng dung hòa, những điều trái với bản chất.

Họ tự nhiên đồng điệu, dễ hiểu, dễ thương, dễ tha thứ. Giống như hai dòng nước chảy cùng hướng, càng đi càng êm, càng xa càng trong.

5. Hòa hợp không phải trùng khít, mà là cùng tiến về.

Ngay cả khi tam quan chưa khớp hoàn toàn, hai người vẫn có thể nuôi dưỡng nhau, bằng sự tôn trọng và học hỏi. Yêu nhau là cùng nhau chỉnh lại những góc cạnh, chứ không phải bắt ai đó biến thành một người khác.

Vậy thế nào là hòa hợp tam quan? Đó là khi bạn nhìn vào người ấy và thấy: "Chúng ta không hoàn hảo, nhưng chúng ta có thể cùng nhau lớn lên.”

Mời bạn đọc thêm “Càng độc lập càng cao quý” - Một trong những cuốn sách đáng đọc nhất của tác giả Vãn Tình.

TÌM HIỂU GÌ TRONG GIAI ĐOẠN TÌM HIỂU?

"Trước khi bước vào hôn nhân hay yêu đương nghiêm túc, người ta thường có một giai đoạn gọi là tìm hiểu. Nhưng sự thật là đa số chúng ta đều không thực sự biết cách 'tìm hiểu' - đa số chúng ta đều chỉ mới 'tìm' được những điểm tương đồng về sở thích hay lối sống rồi từ đó kết đôi hoặc kết hôn, chứ chưa mấy ai đến được đoạn 'hiểu' được về con người của nhau. Và có lẽ, chỉ khi đi qua một cuộc hôn nhân đổ vỡ (hoặc nhiều cuộc tình lỡ dở), người ta mới thực sự hiểu được ý nghĩa là của từ 'tìm hiểu' là gì?"

Đây là lời chia sẻ của một vị khách đang trong hành trình đồng hành dài ngày với mình, khi chúng mình cùng nói đến chuyện hôn nhân của anh ấy ở buổi thứ tư. Và nó đúng là một chủ đề xứng đáng được bàn tới, để những người độc thân ngoài kia có ý thức rõ ràng hơn về hành trình xây dựng mối quan hệ tình cảm và hôn nhân của chính họ.

Trong văn hoá Á Đông của chúng ta, có một cột mốc quan trọng cần phải bước qua khi ta chập chững ở độ tuổi trưởng thành là kết hôn. Cha mẹ, ông bà, anh chị em họ hàng, thậm chí là bạn bè và những người chẳng mấy liên quan đều thúc giục ta dựng vợ gả chồng - nhưng oái ăm là không mấy ai dạy cho chúng ta cho những bài học cần thiết, hay ý nghĩa và bản chất của hôn nhân. Cứ thế, ta bước chân vào các mối quan hệ, và dựa trên một vài thông tin phổ biến, ta lọc ra được một đối tượng phối ngẫu có vẻ phù hợp với mình thông qua những điều kiện cơ bản như ngoại hình, gia cảnh, học vấn, độ tuổi, quê quán, v.v...

Nhưng sau khi chung sống với nhau, ta mới vỡ lẽ ra rằng người này có những tính cách mà mình không ưng. Họ có những thói quen rất xấu. Những quan điểm cực kỳ lỗi thời (hoặc lệch lạc). Và cả những tập khí (khuôn mẫu) vô cùng hạn chế mà họ vô thức lấy từ các thế hệ đi trước trong gia đình. Tất cả những điều ấy khiến hôn nhân của ta rối tung rối mù lên, tiếp theo là hằn học, sau đó là mất kết nối và cuối cùng là bế tắc. Hai người sống chung một nhà nhưng không thể nói chuyện với nhau, không cảm thấy được thấu hiểu, cũng chẳng thấy được đồng hành. Rồi có khi tình trạng căng thẳng đến mức ghét bỏ và xem nhau như kẻ thù. Hôn nhân lúc ấy trở thành mồ chôn của tình yêu, trở thành nhà tù giam hãm hạnh phúc và sự tự do cá nhân của mỗi người.

Tuy nhiên, phải làm khổ nhau thật lâu, con người ta mới chịu chấp nhận sự thật là mình không hiểu đối phương và đối phương cũng chẳng hiểu chút gì về con người mình - vì ngày đầu đến với nhau lẫn trong suốt quá trình chung sống, chẳng ai thực sự chịu 'tìm hiểu' về chính mình và người còn lại. Bằng một cách nào đó, giữa những vội vã của cuộc đời, dường như chúng ta đều quên mất đi vai trò và ý nghĩa của hai chữ tìm hiểu hay giai đoạn tìm hiểu. Và đôi khi, để có được lại phần ý thức ấy, ta phải đánh đổi bằng một cuộc hôn nhân tan vỡ và vô vàn những tổn thương tinh thần trong tâm hồn.

Vậy những người từng đổ vỡ hôn nhân (hoặc đang phải sống trong một cuộc hôn nhân không hạnh phúc) có những lời khuyên nào cho người trẻ về việc 'tìm hiểu'?

Những người đã tốt nghiệp được bài học về việc tìm hiểu, nhất là sau khi bước ra khỏi một cuộc hôn nhân đổ vỡ, khuyên bạn nên quan sát thật kỹ các khía cạnh sau:

Một, khả năng kiểm soát cảm xúc. Tuyệt đối thận trọng với người dễ nổi nóng, baoluc hoặc không biết cách quản lý cảm xúc khi gặp căng thẳng. Về bản chất, đây cũng chính là một biểu hiện của sự thiếu trưởng thành.

Hai, sự độc lập hoặc phụ thuộc vào gia đình gốc. Người quá phụ thuộc (về tài chính hoặc tâm lý) vào cha mẹ sẽ khó trở thành một người bạn đời vững chãi, khó đưa ra được các quyết định một cách độc lập và lựa chọn những điều phù hợp cho bản thân hay gia đình nhỏ của họ.

Ba, thái độ ứng xử nhỏ nhặt. Bản chất con người bộc lộ qua cách họ đối xử với người phục vụ, người có địa vị thấp, hoặc cách họ xử lý rác thải/điều nhỏ nhặt tưởng chừng vô hại trong cuộc sống. Ví dụ như tôi không hẹn hò với người vứt rác bừa bãi, vì với quan điểm của tôi, đó là một người vô ý thức và bừa bộn.

Bốn, sự tương đồng về quan điểm cốt lõi. Bạn cũng cần tìm hiểu về quan điểm tài chính, quan điểm nuôi dạy con cái, chăm sóc gia đình nội ngoại hai bên, hay thậm chí là cả góc nhìn về tôn giáo/chính trị.

Năm, lấy vợ xem tông lấy chồng xem giống. Ở đây không phải là xem địa vị hay tiền tài, mà là xem cách người ta sống, cách người ta cư xử với nhau, cách cha mẹ giáo dục con cái. Bởi gia đình chính là nơi con người chúng ta sao chép nhiều khuôn mẫu niềm tin, nhận thức, suy nghĩ, hành động nhất.

Sáu, cặp đôi không thể nói chuyện thẳng thắn về các vấn đề khó khăn trước khi cưới thì sẽ có xu hướng né tránh ngồi xuống đối mặt với nhau khi đã là vợ chồng. Nếu bạn không thể trò chuyện, không cảm thấy được là chính mình, không cảm thấy được lắng nghe và trân trọng khi đang ở trong mối quan hệ yêu đương - thì không có lý do gì để phải vội vàng làm đám cưới cả.

Bảy, đừng kết hôn khi chưa tự đứng vững. Điều này đã được nói hàng trăm lần rồi nhưng rất nhiều người vẫn phăm phăm bước vào hôn nhân với tâm thế 'chưa thấy quan tài chưa đổ lệ', nhất là các cô gái. Hãy nhớ, hôn nhân không phải là chiếc phao cứu sinh để trốn tránh nỗi cô đơn hay khó khăn tài chính. Nếu bạn kết hôn chỉ để trốn tránh bài học của linh hồn hay trốn trách việc đứng lên tự chịu trách nhiệm cho cuộc đời mình, thì cá 9/10 phần là cuộc hôn nhân ấy sẽ trở thành người thầy nghiêm khắc nhất của bạn. Bây giờ không chịu học thì vài năm nữa sẽ phải học gấp đôi, Vũ trụ không đùa với bạn đâu.

Tám, đừng chỉ tìm điểm hoà hợp, hãy tìm những điểm khác biệt giữa hai người. Vì sẽ có những điểm khác biệt có thể trở thành điểm bổ trợ, có những điểm khác biệt có thể hoà giải, và có những điểm hoàn toàn không thể hoà giải. Bạn cần phải biết điều này trước để xem liệu bản thân có thể chấp nhận được hay không, nếu không chấp nhận được thì nhất định cũng đừng bước vào.

Cả tám điều kể trên đều nằm ở phần bên trong (deep character) của con người, và nếu muốn thấy được những điều này, bạn phải cho mối quan hệ THỜI GIAN và CƠ HỘI. Thời gian để tự mình quan sát và hình dung được bản chất của đối tác sau nhiều lần gặp gỡ, và cơ hội để cả hai cùng tìm hiểu về con người thật của nhau sau những ngọt ngào say đắm của thuở ban đầu. Bởi có người thì vội quá nên chưa kịp qua đoạn honeymoon đã tiến tới, còn có người thì vừa hết giai đoạn honeymoon là đã vội vàng bỏ chạy.

Và cũng đừng quên, điều quan trọng nhất là bạn phải hiểu chính mình, bạn phải có ý thức 'tìm hiểu sâu sắc' bản thân trước. Bởi chỉ có như thế bạn mới có thể hiểu được lý do tại sao lại phải tìm hiểu người khác kĩ càng, và cho mối quan hệ thời gian để làm điều đó - thay vì vội vàng đẩy nhanh tiến độ để thoả mãn cho độ đói khát của cái tôi.

Photobypinterest.

______________________

Bài viết thuộc sở hữu của tác giả, vui lòng ghi rõ nguồn nếu re-up.

10 Lessons from "Keep Going: 10 Ways to Stay Creative in Good Times and Bad" by Austin Kleon:

1. Embrace the Creative Cycle: Recognize that the creative journey is not linear, but a cyclical loop of highs and lows. Accept and navigate ebbs and flows of inspiration and productivity.

2. Disconnect to Connect: Step away from the constant online noise to connect with yourself and your inner creativity. Embrace "bliss stations" - dedicated time unplugged for reflection and renewal.

3. Focus on Today: Don't dwell on the past or worry about the future. Be present in the moment and make the most of each day's potential for creative exploration.

4. Work, Play, Create: Integrate these elements seamlessly into your life. Playfulness fuels innovation, and work can be creatively fulfilling. Blur the lines and find joy in the process.

5. Find Inspiration Everywhere: Be curious and open to finding inspiration in everyday experiences, interactions, and the world around you.

6. Pay Attention: Actively cultivate attentiveness to your inner voice, ideas, and the needs of your creative practice. Don't let distractions steal your focus.

7. Forget the Noun, Do the Verb: Quit obsessing over labels like "artist" or "writer." Focus on the act of creating itself, the journey, and the joy of doing.

8. Leave Things Better Than You Found Them: Contribute positively to the creative landscape. Share your knowledge, support others, and leave a lasting impact on the communities you engage with.

9. Keep Looking, Keep Finding: Be a relentless explorer, always seeking new knowledge, perspectives, and experiences to fuel your creativity.

10. Find Your Why: Understand what motivates you to create. Connecting with your purpose provides direction and helps you persevere through challenges.

Bonus Lesson: Be kind to yourself. Creativity thrives in an environment of self-compassion and acceptance. Celebrate small wins, learn from mistakes, and keep going!

MARRIAGE IS A BEAUTIFUL THING AND IT'S ALSO A GIVE AND TAKE

1. When a woman is humble, she becomes a natural charm to her husband

2. When a woman is submissive, she gets what she desires from her husband

3. When a woman is trustworthy, she can control her husband's finances

4. When a woman is hospitable, she can host her husband's meeting

5. When a woman is friendly, she becomes her husband's best friend

6. When a woman is jovial and playful, she can unlock her husband's sad mood

7. When a woman is appreciative, she receives unexpected gifts from her husband

8. When a woman is respectful, she can attend her husband's cultural meetings with him

9. When a woman is understandable, her husband feels free to tell her even the ugly

10. When a woman is peaceful, her husband comes rushing home each time

11. When a woman is tender hearted, she makes a great mother for her kids

12. When a woman is slow tempered, she knows when to approach her husband in times of misunderstandings and arguments

13. When a woman is not vulnerable, she is loved by her husband

14. When a woman does not keep secrets from her husband, her husband tells her all of his every moves

15. When a woman is prayerful, she becomes a powerful support system to her husband

16. When a woman is God fearing, she sets her home on the principles of God the Almighty

17. When a woman is selfless, her husband relies completely on her

18. When a woman is creative, she and the husband can figure out the future together

Unfortunately when you are not any of these, it becomes so hard for you to enjoy marriage.

Seek God's help to become any of the above, you can't do it on your own.

Greetings to all submissive Women

A GOOD WOMAN BUILDS HER OWN HOME WELL

REMAIN BLESSED

To Women

You will never convince a man to love you.

Find a man who answers when you call and texts back within minutes rather than days.

Find a man that gives you clear cut answers and doesn’t leave you wondering where you stand.

Find a man that wants to make you a part of his life rather than a chapter in his book.

Find a man who doesn’t take years and years to figure out what he wants from you.

Find a man who respects, celebrates and encourages your individuality, your education, your spirituality, and your growth.

Remember It is never asking too much from a man to be considered a priority.

Find a man who is genuinely interested in you and pursues you on a daily basis.

Find a man who asks you to go to church with him.

Find a man that never let's you go to sleep at night wondering if you still matter.

Watch how a man treats his mother. You can learn alot from how someone treats the person that brought them into this world.

Never chase a man because of his looks because one day those looks will eventually fade and what your left with is what's inside so don't be consumed by his physical traits.

Find a man who protects you and stands up for you even when you're not around.

Find a man who values you and who would never put themselves in a position to lose you.

Find a man who wakes up everyday looking for new ways to love you.

Find a man that understands it's not about giving you the world but making you feel like you're the only one in it.

Take my advice and remember your time is precious. Don't waste it on someone who doesn't realize you are too

Sách "LỜI KHUYÊN SINH VIÊN" của GS John Vu.

 Sách "LỜI KHUYÊN SINH VIÊN" của GS John Vu.

✍️GS John Vu là người Mỹ gốc Việt. Ông được TT. Obama mời diện kiến 3 lần, nhưng ông từ chối gặp. Tầm ảnh hưởng của ông trên toàn thế giới. Ông giỏi rất nhiều lĩnh vực (Công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, các lĩnh vực khoa học - công nghệ,...).

✍️Ông đứng trong Top 10 người sáng tạo nhất thế giới (đứng đầu là Bill Gates và Steve Jobs). Giáo sư John Vũ có trên 10.000 bài viết đã được đăng trên blog Science – Technology. Ông cũng có những đóng góp rất lớn về nghiên cứu khoa học kỹ thuật, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo đối với thế hệ trẻ.

✍️Hiện nay, Giáo sư John Vu đang là Viện trưởng Viện nghiên cứu phần mềm của Đại học Carnegie Mellon và là Nghiên cứu viên kĩ thuật và Kĩ sư trưởng Công nghệ Thông tin tại Boeing.

✍️Link sách: http://science-technology.vn/wp-content/uploads/2014/10/Loi-khuyen-sinh-vien.pdf

Tại sao sức khỏe tâm lý lại không được coi trọng tại Việt Nam?

Sơn Đặng

Khi một người bạn của tôi tâm sự với bố mẹ rằng anh ấy đang bị trầm cảm, họ cho rằng anh bị vậy là do “không chịu ra ngoài nhiều”. Đối với họ, trầm cảm dường như là một thứ gì đó do bản thân người bệnh tự gây ra và cũng có thể tự vượt qua được, miễn là người bệnh đừng quá yếu đuối và nhạy cảm.

Những suy nghĩ như trên về bệnh tâm lý không phải là hiếm gặp. Cho đến những năm gần đây, sức khỏe tâm lý vẫn là một chủ đề khó nói và chứa đựng nhiều thành kiến tại Việt Nam. Điều này càng gây khó khăn hơn cho người bệnh trong việc giãi bày và tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết.

Sức khỏe tâm thần quan trọng là thế, nhưng tại sao nó lại không được coi trọng tại Việt Nam? Dưới đây là 3 nguyên nhân chính cho vấn đề này.

1. Văn hóa cộng đồng

Khác với các nước phương Tây, Việt Nam có một lối sống cộng đồng đặc trưng: lợi ích của tập thể (gia đình, họ hàng, xã hội…) luôn được ưu tiên hàng đầu. Điều này không hẳn là có hại, vì nó giúp ích cho sự phát triển và lợi ích chung của một tập thể.

Tuy nhiên, lối sống ấy cũng khiến cho các nhu cầu cá nhân bị xem nhẹ và bỏ qua. Với những người mắc bệnh tâm lý, lối sống cộng đồng càng khiến cho họ khó nói lên khó khăn của mình, vì lo ngại rằng sẽ bị cho là ích kỷ, chỉ biết nghĩ đến bản thân.

Ngoài ra, lối sống này cũng khiến cho người ta quan tâm quá mức tới những gì người khác nghĩ về mình. Đôi khi, những gia đình có thành viên bị mắc các chứng rối loạn tâm lý không đưa họ đi thăm khám kịp thời, chỉ vì lo ngại hàng xóm và bạn bè sẽ biết gia đình có người “mắc bệnh tâm thần”.

Với lối sống cộng đồng luôn ưu tiên lợi ích tập thể, những người mắc bệnh tâm lý càng khó nói lên khó khăn của mình.

Một báo cáo của UNICEF có đề cập: “Nói đến tâm thần là người ta cũng thường có ý mỉa mai, khinh ghét hoặc là muốn chối bỏ. Gia đình nào có người bệnh tâm thần cũng cảm thấy bị ám ảnh chuyện đó. Nếu bị bệnh nào khác người ta có thể chia sẻ với người ngoài như tôi bị đau bao tử, còn bị trầm cảm lo âu, tâm thần là giấu. Có khi đi khám bệnh nhưng cũng giấu người này người kia”.

Chúng ta không nhất thiết phải chối bỏ lối sống cộng đồng, vì đây đã trở thành một nét văn hóa riêng của người Việt nói riêng và châu Á nói chung. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo điều kiện để mỗi cá nhân có thể bày tỏ suy nghĩ, mong muốn của riêng mình nhiều hơn.

Nếu được, bạn hãy cố gắng lắng nghe một cách không phán xét những người mắc bệnh tâm lý, động viên họ có thể nói ra những khó khăn của mình. Vì suy cho cùng, chỉ khi những nhu cầu cá nhân được đáp ứng thì mọi người mới có thể yên tâm đóng góp và cống hiến cho xã hội.

2. Cách dạy con “thương cho roi cho vọt”

Hẳn là người Việt nào cũng đã từng nghe đến câu “thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”. Câu thành ngữ này đại diện cho một hệ tư tưởng giáo dục điển hình tại Việt Nam: việc đánh mắng con cái là bình thường thậm chí cần thiết. Ngược lại, khen ngợi và đối xử nhẹ nhàng với trẻ nhỏ được xem là nuông chiều và là một phương pháp giáo dục kém hiệu quả.

Điều này khiến cho con cái luôn gặp khó khăn trong việc thổ lộ những tâm tư, suy nghĩ của bản thân với cha mẹ. Đặc biệt là đối với những người mắc các chứng rối loạn tâm lý, vì họ là đối tượng cần nhiều sự thấu hiểu và hỗ trợ về mặt cảm xúc từ người thân.

Tư tưởng giáo dục “thương cho roi cho vọt” khiến con trẻ e ngại việc thổ lộ tâm tư, suy nghĩ của bản thân với cha mẹ.

Tuy nhiên, đây cũng không hẳn là lỗi của ba mẹ. Tư tưởng trên đã khắc sâu vào lối sống người Việt, khiến cho việc thay đổi không thể diễn ra một sớm một chiều. Vì vậy, nếu là một người mắc các rối loạn tâm lý, bạn có thể sử dụng cách “mưa dầm thấm lâu” để khiến ba mẹ dần hiểu hơn về tình trạng của mình.

Mỗi ngày, bạn có thể đề cập một chút những kiến thức về sức khỏe tâm lý cho họ. Bạn cũng có thể nhờ đến sự giúp đỡ từ bạn bè hoặc bất kỳ người thân nào đã hiểu và ủng hộ bạn. Ngoài ra, việc tìm kiếm sự trợ giúp từ bác sĩ tâm lý cũng là một cách tốt. Các chuyên gia tâm lý sẽ có chuyên môn và nghiệp vụ riêng, giúp bạn và gia đình dễ dàng mở lòng với nhau hơn.

3. Sức khỏe tâm thần vẫn còn là một lĩnh vực mới

So với các ngành khác, tâm lý học vẫn là một ngành khoa học còn non trẻ. Đa số các nghiên cứu đột phá trong ngành mới chỉ được thực hiện trong vòng 150 năm trở lại đây. Tại Việt Nam, tâm lý và tâm thần học cũng là một lĩnh vực còn mới và chưa được biết đến rộng rãi. Ngành tâm thần học ở nước ta cũng được cho là chưa đáp ứng được nhu cầu về mặt nhân lực và cơ sở hạ tầng trong việc điều trị các bệnh tâm thần.

Vì vậy, đa số người dân Việt Nam vẫn còn biết rất ít các thông tin về tâm lý và tâm thần học. Từ đó, họ dễ dàng có những thành kiến về những người mắc bệnh tâm lý, cho rằng họ đều là “người điên”.

Ngành tâm thần học của Việt Nam vẫn còn non trẻ, chưa đáp ứng đủ nhu cầu về mặt nhân lực và cơ sở hạ tầng. Đa số người dân Việt Nam vẫn còn biết rất ít các thông tin về tâm lý và tâm thần học.

Trên thực tế, tương tự như những căn bệnh về thể chất, các rối loạn tâm thần rất đa dạng. Không phải ai mắc bệnh tâm thần đều là “người điên” hay có xu hướng bạo lực. Chỉ khoảng 3-5% số vụ bạo lực là có liên quan đến những người mắc bệnh tâm lý nghiêm trọng.

Trong khi đó, họ lại có khả năng trở thành nạn nhân của các vụ bạo lực cao gấp 10 lần so với thông thường. Những người có vấn đề về tâm lý cũng được cho là có thái độ tốt, năng suất và quãng thời gian làm việc tại công ty bằng hoặc cao hơn so với những nhân viên khác.

Cùng với sự phát triển của đất nước, ngành tâm lý – tâm thần học tại Việt Nam chắc chắn sẽ ngày càng được cải thiện và nâng cao. Trong lúc đó, mỗi bản thân chúng ta có thể tự trang bị thêm những kiến thức đúng đắn về sức khỏe tâm thần. Điều này không chỉ giúp ích cho việc thấu những người mắc bệnh tâm lý hơn, mà còn hỗ trợ bản thân trong việc phòng ngừa các vấn đề về sức khỏe tâm lý thông thường.

Bài viết được thực hiện bởi Sơn Đặng.

Hình ảnh được thực hiện bởi Trà Nhữ.

Cơ sở sinh học của cái tôi

Cái tôi, kỳ vọng và cảm xúc dưới góc nhìn sinh học

Tâm Tâm

Mục đích sống của bạn là gì?”

Hầu hết mọi người sẽ nghĩ tới những câu trả lời từ phổ thông cho đến cao cả: tôi sống để kiếm tiền, sống vì gia đình, đam mê, sống để đấu tranh cho hòa bình.

Nhiều tỉ năm về trước, có lẽ với ý thức chưa được xác định rõ ràng, mục đích sống của tổ tiên chúng ta rất khác.

Khi sự sống đầu tiên xuất hiện trên trái đất, có người cho là giọt coacervate nhưng cũng có người nói cho là các nucleic/protein, sự tồn tại của mọi thực thể chỉ có một mục đích duy nhất: duy trì bộ gen.

Mục đích sống của bạn là gì, ngoài duy trì bộ gen?

Bản năng sinh tồn tồn tại thực thể dưới một đoạn mã mà di truyền qua tỉ tỉ thế hệ, xuyên suốt bề dày lịch sử trái đất. Sự duy trì đoạn mã này đã kích thích sinh vật nhân đôi, ghép cặp, chọn lọc, tiến hóa. Cũng từ đó, các giống, loài xuất hiện.

Bầy đàn quây tụ. Xã hội hình thành. Trí thông minh phát triển, kèm theo những khái niệm như tình yêu, quyền lực, và kỳ vọng.

Vậy cụ thể mà nói, những khái niệm phức tạp trong xã hội loài người đã được hình thành trên cơ sở tự nhiên nào? Tình yêu, quyền lực, và kỳ vọng là “sản phẩm độc quyền” của con người hay có sự tham gia của tạo hóa?

Cơ sở sinh học của tình yêu

Chúng ta có những cảm giác rung động, khao khát, ngọt ngào được đặt dưới một danh từ: tình yêu. Khoa học tìm ra rằng những cảm giác ấy được điều khiển bởi oxytocine, một loại hormon trong cơ thể. Bởi vậy, oxytoxin còn được gọi là ‘hormon’ tình yêu.

Giọt coacervate, nơi sự sống bắt đầu.

Khi yêu, những cảm xúc lâng lâng bạn cảm nhận chẳng qua chỉ là sự sắp đặt của tạo hóa.

Xét về nguyên thủy, bằng cách tăng khả năng sinh tồn, tạo hóa sai khiến các cá thể ghép cặp và hình thành bầy đàn. Chọn lọc bộ gen tốt nhất, chúng ta hấp dẫn giới tính để rồi cùng xây dựng và chăm sóc thế hệ tiếp theo của mình.

Cơ sở sinh học của cái tôi

Xác suất sống của mỗi cá thể càng cao thì khả năng duy trì bộ gen lại càng cao. Các cá thể không ngừng tìm mọi cách sinh tồn dưới sự đánh lừa của đoạn mã kỳ diệu. Với các phản ứng hóa học, nỗ lực cạnh tranh đó tạo ra thứ gọi là “cái tôi”.

“Cái tôi” chính là cách để bảo vệ cá thể khỏi mọi điều có thể đe dọa đến bản thân. Cái tôi chủ quan đó điều khiển tư duy và các hành động nhằm tìm mọi cách kéo dài khả năng sinh tồn.

David McRaney, tác giả cuốn How Minds Change, từng nói, “Kỳ vọng của ta xuất phát từ cái tôi. Nhưng cái tôi mà ta vẫn tưởng [to tát lắm] thật ra chỉ là các phản ứng hóa học tại các synap, giữa các ion và nguyên tố mà thôi. Cái tạo nên bạn chỉ là một cách sắp xếp nhất định của các nguyên tố.”

Chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitters) đang làm nhiệm vụ.

Cơ sở sinh học của kỳ vọng

Dần dà, cái tôi tạo ra cái gọi là kỳ vọng: kỳ vọng có tiền (cuộc sống dễ dàng hơn), kỳ vọng học hỏi (tích lũy kinh nghiệm nhằm tránh các rủi ro), kỳ vọng đời sau tốt hơn (nhằm để bộ gen được duy trì).

Theo đó, kỳ vọng giải thích cho động lực sau mọi cố gắng của chúng ta. Kỳ vọng được điểm cao nên nỗ lực học tập. Kỳ vọng có quyền lực nên bằng mọi cách để thăng tiến. Kỳ vọng thúc đẩy chúng ta thành thủ khoa, đứng lên đánh giặc, kinh doanh, đấu tranh vì xã hội, vì môi trường.

Và bên cạnh đó, kỳ vọng cũng thúc đẩy chúng ta tắm kỹ hơn, chăm chỉ xịt nách mỗi ngày, truyền tai nhau bí kíp cua gái. Kỳ vọng đẩy chúng ta vào phòng gym: những cô nàng với vòng eo mà nam giới chú ý thường có tỉ lệ eo/mông từ 0,6 – 0,8. Tỉ lệ thẩm mỹ này cũng là tỉ lệ thuận lợi nhất cho việc sinh sản.

Tác phẩm “Vô thường” (Permanence) (2015) bởi Zhang Dali.

Tại sao con người cứ phải khổ

Trớ trêu thay, không có ham muốn quyền lực thì đã không có chiến tranh. Không có ham muốn yêu thương thì đã không có cảm giác thất tình. Không có ham muốn được công nhận thì đã không có cảm giác thất bại khi điểm kém.

Những trải nghiệm tiêu cực ấy giúp con người học hỏi để tiến lên phía trước. Khổ đau, thất vọng giúp con người ghi nhớ bài học để giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

Nói tóm lại, nếu tin buồn là bạn mới thất bại và mắc kẹt trong cái bẫy kỳ vọng của tạo hóa, thì tin vui là những cảm xúc tiêu cực của bạn chẳng qua chỉ là tác dụng phụ của đoạn mã sinh tồn.

Cuộc sống loài người đã trôi đi như thế mấy trăm nghìn năm nay, không có gì nghiêm trọng cả!

Bài viết được thực hiện bởi Tâm Tâm.

Không có IQ cao, bạn vẫn có thể thành công nhờ rèn luyện AQ và EQ

Đình An

Hình ảnh trong bài được thực hiện bởi Trà Nhữ.

Mỗi người chúng ta sinh ra đều sở hữu một chỉ số thông minh – Intelligence Quotient (IQ). Kể từ khi ‘Thang đo thông minh Binet-Simon’ xuất hiện lần đầu vào năm 1905, chúng ta đã có thể đánh giá năng lực tư duy thông qua các bài kiểm tra IQ.

Theo bảng phân loại IQ, những người thông minh xuất chúng có chỉ số dao động từ 121 điểm trở lên, người có hiểu biết tốt (trên mức trung bình) rơi vào khoảng 111 – 120 điểm. Những ai có tư duy bình thường và dưới mức trung bình thuộc nhóm từ 110 điểm trở xuống.

Nếu bạn đang có chỉ số thông minh vượt trội hơn so với người khác, đó là một điều may mắn. Tuy nhiên, bạn cũng đừng nên tự ti khi chưa thể tư duy nhạy bén như bạn bè đồng trang lứa, vì vẫn còn nhiều loại hình trí tuệ khác ảnh hưởng đến sự phát triển của mỗi người.

Trong nghiên cứu về ‘Thuyết đa trí tuệ’ (Multiple Intelligences), nhà tâm lý học, tiến sĩ Howard Gardner cho rằng các bài kiểm tra IQ chỉ đánh giá khả năng tư duy ngôn ngữ và năng lực lập luận trong toán học chứ chưa đánh giá tổng quát năng lực trí tuệ của con người.

Cùng quan điểm trên, người Do Thái – dân tộc thông minh nhất thế giới, xác định có 3 chỉ số thông minh quan trọng, mà IQ chỉ là một phần trong đó. Cụ thể, họ trình bày cách giáo dục các thế hệ và đánh giá năng lực con người qua công thức thành công: 20% IQ + 80% (AQ+EQ) = 100%. AQ là viết tắt của Adversity Quotient (Chỉ số vượt khó) và EQ là Emotional Quotient (Chỉ số thông minh cảm xúc).

IQ không phải là chỉ số duy nhất tạo nên thành công.

Dân tộc Do Thái cho rằng, những bảng điểm tốt, chứng chỉ đẳng cấp sẽ mang lại công việc tốt, nhưng chưa hẳn sẽ có sự nghiệp thành công nếu thiếu đi AQ và EQ. Hai chỉ số này hoàn toàn có thể rèn luyện được, nếu như bạn hiểu được bản chất và phương pháp tập luyện.

Chỉ số vượt khó – Adversity Quotient (AQ)

Nhà tâm lý học Paul G. Stotlz – người khởi xướng ra thuật ngữ này cho biết, AQ là chỉ số đánh giá khả năng vượt qua những thăng trầm, trở ngại của một người. Người có chỉ số AQ cao là người bản lĩnh, rắn rỏi trước những biến đổi khôn lường của xã hội, luôn tìm cách vươn lên giữa nghịch cảnh cuộc sống.

Với người học, AQ được thể hiện thông qua sự cố gắng ôn luyện trước các kỳ thi và cách chiến thắng những trở ngại trên con đường học vấn. Với người đi làm, hồ sơ xin việc (CV) là cơ sở khách quan ban đầu để nhà tuyển dụng đo lường khả năng vượt khó của ứng viên dựa vào khoảng thời gian làm việc cho từng vị trí trước đây.

Người có AQ cao thường có xu hướng tập trung vào ý nghĩ lạc quan và kiên trì. Nếu thất bại xảy ra, họ xem đó là kết quả của việc thiếu cố gắng hơn là đổ lỗi cho hoàn cảnh. Từ đó, họ tin rằng tìm tòi những phương án mới với sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn sẽ giúp họ vượt qua thách thức.

Với nhiều công ty khởi nghiệp (startup) trụ vững trên thị trường, điểm chung của họ là có một đội ngũ với quyết tâm cao độ cùng năng lực giải quyết vấn đề rất hiệu quả. Đôi khi, trước một dự án thất bại, sản phẩm ra mắt công chúng chưa đạt yêu cầu, họ luôn biết cách vực dậy tinh thần và tiếp tục tìm hướng đi mới.

Do đó, ngoài việc phù hợp với yêu cầu công việc, những ứng viên có kinh nghiệm từ 2 năm trở lên hay được nhà tuyển dụng cân nhắc lựa chọn vì ít nhiều họ đã có sự gắn bó với nghề nghiệp. Ngược lại, một người hay nhảy việc trong khoảng thời gian ngắn (dưới 1 năm) được đánh giá năng lực AQ không cao vì hời hợt khi đi làm.

Người có AQ cao thường có xu hướng tập trung vào ý nghĩ lạc quan và kiên trì. Họ biết vực dậy tinh thần để tìm ra hướng đi mới mỗi khi gặp trở ngại.

Theo Ths. Anna Levina, một người bình thường có thể cải thiện được AQ nhờ vào công thức L.E.A.D (Listen – Explore – Analyse – Do). Hình dung bạn vừa bị đánh trượt trong kỳ thi tiếng Nhật, chúng ta sẽ ứng dụng vào tình huống này như sau:

• Lắng nghe (L): nhận diện những phản ứng tâm lý một cách trung thực. Bạn đang có cảm nhận ra sao về kết quả tệ hại vừa nhận được?
• Tìm hiểu (E): xem xét lý do dẫn đến kết quả đó. Vốn từ vựng, ngữ pháp, hay do kỹ năng nào còn thiếu sót? Có cách nào làm tốt hơn vào lần sau hay không?
• Phân tích (A): đánh giá tính thực tế của vấn đề. Bạn còn bao nhiêu cơ hội để tham gia kỳ thi này? Tiếng Nhật mang lại những cơ hội gì trong tương lai? Mất bao lâu để sửa chữa lỗi sai?
• Hành động (D): bắt tay vào thực hiện. Ai sẽ giúp bạn học tốt hơn? Có tài liệu nào đáng tin cậy không? Kế hoạch học tập cần bổ sung thêm yếu tố gì?

Nhớ rằng, sự vượt khó lúc nào cũng cần thiết trong mọi lĩnh vực để bạn chứng minh năng lực của mình. Chạm ngõ những kiến thức về AQ cũng là cách để khai phóng thêm một tiềm năng của chính mình.

Chỉ số thông minh cảm xúc – Emotional Quotient (EQ)

Về EQ, đây là chỉ số thể hiện năng lực nhận thức cảm xúc của bản thân và của người khác. Khả năng thấu hiểu cảm xúc giúp điều tiết mọi sự bất mãn, giận dữ trong tâm trí, nhờ đó mang lại kết quả tích cực trong giao tiếp.

Theo tiến sĩ Daniel Goleman – tác giả quyển sách “Trí tuệ xúc cảm” (Emotional Intelligence), EQ là một trong những yếu tố giúp người không thông minh trở nên thành đạt trong cuộc sống. Một người có thể quản lý tốt cảm xúc trong các cuộc thương thuyết, đàm phán sẽ được lòng đối phương hơn người chưa học được cách quản lý cảm xúc.

Trí tuệ cảm xúc không phải là một năng lực bẩm sinh mà phát triển dựa trên trải nghiệm trong cuộc sống. Hiểu về EQ trong việc duy trì các mối quan hệ là mấu chốt mang đến hạnh phúc, không chỉ với bạn bè, đồng nghiệp mà còn với gia đình, người yêu.

Những người có chỉ số EQ cao có thể định hướng cuộc tranh cãi theo hướng ôn hòa, văn minh, không đẩy cảm xúc của hai bên lên cao trào. Họ biết tiết chế cảm xúc giận dữ, khó chịu để đối thoại trở về trạng thái bình tĩnh, sáng suốt, cũng như xoa dịu khi tình huống dần căng thẳng, tránh “giận quá mất khôn”.

Hiểu về EQ trong việc duy trì các mối quan hệ là mấu chốt mang đến hạnh phúc, không chỉ với bạn bè, đồng nghiệp mà còn với gia đình, người yêu.

Cải thiện chỉ số EQ không khó khi bạn biết được 5 giá trị sau:

• Self-awareness (Nhận thức xúc cảm): là khả năng thấu hiểu cảm xúc cá nhân và hiểu được tầm ảnh hưởng của bất kỳ cảm xúc nào khi bộc lộ ra bên ngoài.
• Self-regulation (Quản lý xúc cảm): là biết cách biểu hiện cảm xúc phù hợp với từng trường hợp. Điều này không đồng nghĩa với việc phải che giấu đi cảm xúc thật, mà là học cách điều hướng cảm xúc vào đúng thời điểm.
• Social skills (Kỹ năng xã hội): là sử dụng tổ hợp kỹ năng giao tiếp như lắng nghe, ngôn ngữ cơ thể, và khả năng quản lý cảm xúc để đạt được mục tiêu của buổi trò chuyện.
• Empathy (Sự cảm thông): là để cho cuộc hội thoại diễn ra nhịp nhàng, mạch lạc bằng một thái độ chân thành và cảm thông với câu chuyện của người kể.
• Motivation (Động lực): là nguồn sức mạnh xuất phát từ bên trong tinh thần, thúc đẩy bản thân xây dựng mối quan hệ và rèn luyện năng lực xúc cảm.

Tóm lại là…

Người biết vượt lên trên nghịch cảnh sẽ biết cách biến trở ngại thành cơ hội cải thiện. Có IQ cao sẽ thêm phần thuận lợi cho bạn trong cuộc sống, nhưng nếu IQ không như mong muốn thì bạn vẫn còn nhiều kỹ năng khác để bồi dưỡng, chẳng hạn như AQ và EQ.

AQ và EQ cũng đại diện cho hai giá trị quan trọng để hoàn thiện bản lĩnh và vốn sống. Người làm chủ được cảm xúc sẽ xây dựng được nền tảng các mối quan hệ xã hội vững chắc.

Bài viết này được thực hiện bởi Đình An.

Hình ảnh được thực hiện bởi Trà Nhữ.