Tuyên ngôn độc lập của Hoàng Đế Gia Long

Tuyên ngôn độc lập của Hoàng Đế Gia Long

(Bài thơ của Gia Long trên Điện THÁI HÒA)

文獻千年國

車書萬里圖

鴻厖開闢後

南服一唐虞

Văn hiến thiên niên quốc

Xa thư vạn lý đồ

Hồng Bàng khai tịch hậu

Nam phục nhất Đường Ngu.

***

Đất nước văn hiến ngàn năm

Sơn Hà Bắc Nam vạn dặm

Từ thuở Hồng Bàng khai quốc

Thái bình thịnh trị Việt Nam.

(Phạm Văn Hải biên dịch)

Nghĩa từng câu

文獻千年國 – Văn hiến thiên niên quốc

→ Nước có nền văn hiến đã ngàn năm.

車書萬里圖 – Xa thư vạn lý đồ

→ Non sông thống nhất, lãnh thổ muôn dặm, cùng một thể chế/văn hóa.

“Xa thư” (車書) điển cố từ câu “xa đồng quỹ, thư đồng văn” – xe cùng một loại đường ray, chữ viết cùng một thể; thường hàm ý sự thống nhất quốc gia.

鴻厖開闢後 – Hồng Bàng khai tịch hậu

→ Kể từ sau thời Hồng Bàng khai mở đất nước.

南服一唐虞 – Nam phục nhất Đường Ngu

→ Cõi phương Nam trở thành một Đường Ngu, tức một quốc gia thái bình, thịnh trị như thời Nghiêu–Thuấn.