Vì sao tới ngày lễ Thất tịch (7/7) lại hay ăn chè đậu đỏ.

Vì sao tới ngày lễ Thất tịch (7/7) lại hay ăn chè đậu đỏ.

Như chúng ta đã biết, theo quan niệm các nước Phương Đông, ngày Thất Tịch là ngày để tưởng nhớ về Ngưu Lang, Chức Nữ. Câu chuyện được kể như sau:

Ngưu Lang là vị thần chăn trâu của Ngọc Hoàng, vì say mê một tiên nữ phụ trách việc dệt vải tên là Chức Nữ nên bỏ bễ việc chăn trâu, để trâu đi nghênh ngang vào điện Ngọc Hư. Chức Nữ cũng vì mê tiếng tiêu (sáo) của Ngưu Lang nên trễ nải việc dệt vải. Ngọc Hoàng giận dữ, bắt cả hai phải ở cách xa nhau, người đầu sông Ngân, kẻ cuối sông. Sau đó, Ngọc Hoàng thương tình nên ra ơn cho hai người mỗi năm được gặp nhau vào ngày 7 tháng Bảy âm lịch trên cầu Ô Thước bắc qua sông Ngân. Khi tiễn biệt nhau, Ngưu Lang và Chức Nữ khóc sướt mướt. Nước mắt rơi xuống trần hóa thành cơn mưa và được người dưới trần gian đặt tên là mưa ngâu.

Có dị bản cho rằng tên gọi của Ô kiều là cầu Ô Thước do chim Ô (quạ) và chim Thước (chim Khách) kết cánh tạo ra.

Việc ăn đậu đỏ này, được xem là quan niệm "duy tâm" của người xưa. Tôi xin mạo muội, múa rìu qua mắt thợ giải thích như sau. Nếu có gì dai sót mong Quý độc giả góp ý:

1) Chúng ta đã biết, muốn được mối tình trọn vẹn thì theo quan niệm Phương Đông phải có hai người "giáo chủ" chuyên làm nhiệm vụ kết tóc, xe Duyên chỉ đỏ cho đôi lứa, là Ông Tơ và Bà Nguyệt. Vì sao chọn chỉ đỏ mà không chọn chỉ đen hay các chỉ khác. Vì màu đỏ thể hiện sự mãnh liệt về tình yêu, sự  uy tín, thịnh vượng, nhiệt huyết là cảm xúc, dũng cảm hy sinh, quý phái, thông thái của ý trung nhân. Mà ta đã biết chữ DUYÊN theo Hán tự có nghĩa là sợi dây vô hình nó ràng buột giữa hai người. Ca dao có câu: 

"Còn duyên kẻ đón người đưa 

Hết duyên đi sớm về trưa một mình"

Do đó, ĐẬU ĐỎ lại có màu ĐỎ thể hiện dụng ý trên. Sao phải dùng ĐẬU, vì Hán tự ĐẬU chính là ĐỖ thể hiện sự chắc chắn, thành công cho đôi lứa.

2) Đậu đỏ có nhiều vitamin và các chất bổ dưỡng. Khi ăn vào thì da dẻ hồng hào, sức khỏe cường tráng, chứa các chất chống oxy hóa, làm trẻ hóa, tốt cho dạ dày, ổn định huyết áp, làm đẹp da. Đôi lứa muốn yêu thương nhau, hạnh phúc thì cần phải có sức khỏe dẻo dai, vượng khí. Chính vì yếu tố đó mà người ta dùng đậu đỏ vào ngày này. 

3) Chữ Đậu (Đỗ) 杜 chính là từ chữ MỘC và chữ THỔ ghép lại. MỘC là gỗ, mà THỔ chính là đất, thổ nhưỡng. Cây cối muốn sống được phải nhờ vào đất, thể hiện sự phát triển thịnh vượng. Điều này nói lên sự sinh sôi, nảy nở của cây cối, tượng trưng cho sự nảy nở, bén duyên của đôi lứa. Tôi có nhớ câu nói của một nhà khoa học đại khái như thế này "Mọi lý thuyết là màu xám, chỉ có cây đời là mãi xanh tươi". Đúng vậy, chỉ có cây đời mới xanh tươi. 

4) Ngoài ra, ĐẬU (ĐỖ) chính là cái rốn. Mà cái rốn thì ta biết rồi, là nơi liên kết chặt chẽ với nhau, cụ thể hình dung giữa người mẹ và thai nhi muốn trao đổi chất từ người mẹ sang người con, thì cái rốn làm nhiệm vụ đó. Điều này thể hiện cho tình yêu đôi lứa về vấn đề bền chặt, liên kết ràng buộc. Ngoài ra trong tôn giáo, rốn còn là phương pháp để tu tập, thiền định. Greek Christian, một nhà sư người Hy Lạp đã thực hiện phương pháp hesychasm, còn được coi là một hình thức "chiêm niệm rốn". Những người theo phương pháp này tin rằng việc thiền định bằng cách định tâm vào rốn giúp họ có thể mở rộng "tuệ nhãn" của mình. Điều này muốn nhắc nhở tình yêu đôi lứa phải có sự sáng suốt, thông minh, tức là dùng cái tuệ (trí tuệ) và cái nhãn (tức là con mắt) để đánh giá, nhận xét đúng sự thật về nó.

Tác giả: Trường An Đỗ Tấn Thích