THỊ PHI

 PHẬT PHÁP NGÀY NAY

-----

Bài 27: THỊ PHI

Chào các anh chị; lần vừa rồi chúng ta đã nói về chữ hận; tôi nghĩ chúng ta đã rút ra được nhiều điều chí lí cho bản thân mình; và lần này tôi muốn nói với các anh chị về hai chữ thị phi; thị là đúng, phi là sai; thị là có, phi là không; thị phi là đúng và sai, có và không; người này cho là đúng, người kia cho là sai; luôn luôn tranh luận, luôn luôn bất đồng, luôn luôn chấp ngã; chỉ có “đúng và sai, có và không” thôi, mà nó khiến cho loài người điên đảo.

Thị phi cũng có nhiều loại; người thì do thiếu khả năng kiểm soát lời nói dẫn đến việc gây thị phi; người thì do thích buôn chuyện của người khác để tỏ ra mình hiểu biết nhiều; người thì do có cái nhìn tiêu cực đối với cuộc sống, chỉ thấy cái xấu của người khác; và quan trọng là loại thị phi nào thì cũng không tốt; vì nó khiến người ta buồn bã, bất an; có người trở nên nghi ngờ chính bản thân mình, dẫn đến không còn động lực để phấn đấu; thậm chí thị phi có thể giết chết một con người.

Chuyện thị phi luôn khiến người ta bất an và suy sụp; nó thường khởi nguồn từ những người không biết gì về ai nhưng lại tỏ ra là người hiểu chuyện nhất; nó như trắng và đen, đêm và ngày, thương và ghét; đối lập nhau nhưng không thể tách rời; nó khiến cho đời người vốn phức tạp lại càng phức tạp, vốn phiền não lại càng phiền não; nó ngự trị giữa thế giới loài người một cách hiển nhiên như gió như bụi; nó là nguồn cơn của xáo trộn, lọc lừa, biến đúng thành sai, biến không thành có.

Bởi vậy; nếu như ngay từ đầu chúng ta không nhận định sự việc đang đi dần đến chỗ bị thị phi chi phối thì chúng ta sẽ ngày càng sa lầy; nếu như không nhận ra sớm và rút lui đúng lúc thì khó tránh bị thị phi quật ngã, thậm chí thân bại danh liệt vì nó.

Thị phi là khởi nguồn của hiềm khích, xích mích, tranh chấp, xung đột và ân oán; người khôn là người luôn tránh chốn thị phi hay chuyện thị phi hay người thị phi; mà thực tế thì dù là người có lòng từ bi hỉ xả hay trí huệ khôn ngoan cũng khó tránh được thị phi; lên rừng xuống biển gì cũng không thoát được thị phi, có chăng là khác một chút về mức độ hay quy mô mà thôi.

Dù nó chỉ lướt qua như cơn gió; nhưng vì chúng ta là người phàm nên đương nhiên là sẽ nổi giận muốn phản ứng; mà phản ứng thì có nhiều kiểu, tùy theo người và tùy theo mức độ cảm nhận; có người thì phản ứng bằng lời nói, người thì bằng cảm xúc, thậm chí có người phản ứng bằng hành động tiêu cực.

Yêu thương và suôn sẻ thì bỏ qua dễ dàng; vấn đề là lúc khó khăn hoặc là người mình không thích mà bị họ đả kích thì khó mà bỏ qua được; thôi thì nếu như có bị ai đó nói xấu thì giả sử không nói lời tử tế về họ được thì hay nhất là im lặng; tình yêu thương và lòng từ bi sẽ giúp chúng ta điềm tĩnh và kiên định, kể cả khi bị người mình tin tưởng phản bội; chúng ta phải hiểu rằng tất cả những điều tệ hại mà chúng ta nhận lấy chính là kết quả của những nghiệp nhân xấu ác mà chúng ta đã gieo trong quá khứ.

Suy cho cùng thì chúng ta đau khổ và phiền não là vì chúng ta chưa chế ngự được sự tham sân si, chấp ngã và vô minh; có nghĩa là chúng ta bị thị phi tác động rồi lại gây thêm thị phi cũng bởi vì chúng ta còn lầm lạc mà thôi.

Người ta thường thích hùa theo cơn chỉ trích, phỉ báng hay đàm tiếu ai đó; thậm chí có khi chẳng biết gì về người mà mình đang chỉ trích, phỉ báng hay đàm tiếu; và trớ trêu là có khi chính người đang chỉ trích còn tệ hơn đối tượng bị chỉ trích nữa.

�Sự nhẹ nhàng hòa ái một cách đúng đắn và thanh tịnh là khởi nguồn của bình an và hoan hỉ; muốn nhẹ nhàng hòa ái một cách đúng đắn và thanh tịnh, chúng ta phải luôn tỉnh thức một cách vui vẻ và cởi mở để hiểu rõ về bản thân; một người có tâm tỉnh thức sẽ có thể vượt qua mọi trở ngại của cuộc sống, lướt qua phiền não và giữ cân bằng trên đường đời chông gai.

Chúng ta hãy luôn nhớ rằng khi chúng ta nói điều thị phi tức là chúng ta đã gây khẩu nghiệp; khi chúng ta nghe điều thị phi và trả đũa là chúng ta đã tạo nghiệp chướng; đừng quên rằng tạo nhân thiện sẽ thu về quả lành, tạo nhân ác thì sẽ gặt quả xấu.

Chúng ta hãy nhớ rằng khi chúng ta bị dính thị phi là do trước đây chúng ta đã đắc tội với ai đó; ông bà mình nói ngậm máu phun người dơ miệng mình; họ mắng chửi thì miệng họ chẳng thơm tho; họ nói xấu bởi vì họ đố kị và thua kém; chúng ta đáp trả lời thị phi lại gây thêm khẩu nghiệp chứ chẳng được gì; chốn trần gian là chốn mà phiền não luôn tìm đến con người; chuyện nhỏ cũng làm chúng ta giận dữ đau khổ là bởi chúng ta còn vô minh.

�Loài người chúng ta căn bản là tự chuốc lấy phiền não và đau khổ; khi bất cứ ai nguyền rủa người khác thì ngay lập tức họ đã sống trong cảnh giới địa ngục nơi trần gian chứ không cần đợi sau khi chết; những người mang khẩu nghiệp không bao giờ thành công trong công việc và cũng không bao giờ hạnh phúc cả.

Thế cho nên; khi nghe lời thị phi; chúng ta nên cân nhắc nội dung xem có thật sự liên quan đến mình; nếu không có thì nên im lặng, không cãi nhau; mà nếu có thì cũng nên cân nhắc xem nên thanh minh hay nên im lặng; nếu thật sự lời nói đó đúng thì chúng ta nên sửa chữa sai lầm, thời gian trôi thì thị phi cũng sẽ tiêu tan.

Nhân vô thập toàn, không có ai hoàn thiện cả; mọi tai họa đều từ cái miệng mà ra; không muốn rước họa vào thân thì nên cẩn trọng lời nói; và hãy sống độ lượng thông cảm với nhau để cuộc sống thêm tươi đẹp, tránh gây đau thương bằng những lời tàn nhẫn; đó gọi là tu tập khẩu nghiệp: dùng trí huệ để nhận định thực hư, gặp bất cứ thị phị nào cũng phải bình tĩnh suy xét.

Thị phi phát xuất từ lòng đố kị hẹp hòi; nhìn người ta khốn khổ tất nhiên thích hơn nhìn người ta thành đạt; thôi thì hãy cố gắng đứng vững trước bão thị phi; hãy an nhiên tự tại nhìn thị phi đến rồi đi, không cần xao động; hãy tin vào chính mình, sống ngay thẳng thì chẳng có điều gì phải sợ, huống chi là lời thị phi.

Sống trên đời khó có thể làm vừa lòng hết tất cả mọi người được; mưa rơi khiến người nông dân vui mừng nhưng khiến kẻ đi bộ bực bội; trăng sáng khiến người lãng mạn yêu thích nhưng lại khiến kẻ trộm sợ hãi; lời nói bóng gió bay qua cũng có thể khiến chúng ta suy nghĩ, cứ thế ôm ấp mà thành phiền não khổ đau.

Nếu như ai đó nói xấu chúng ta thì hãy tìm cách để thông cảm: thử nghĩ xem tại sao họ phải làm như vậy; điều gì đang khiến họ tức giận; gia đình họ đã giáo dục họ thế nào; họ có lợi ích khi gây thị phi hay đang bị ép buộc để gây thị phi; trong khi chúng ta phân tích về kẻ đã gây thị phi cho chúng ta, có lẽ chúng ta sẽ hiểu hơn về họ và thông cảm cũng như tha thứ cho họ.

Các anh chị có biết tại sao phải tha thứ không; tại vì vết thương trên cơ thể thì còn có ngày lành, chứ vết thương lòng do lời nói gây ra thì thật là khó để mà lành lặn; nên chi mỗi người hãy cẩn trọng với lời nói của mình; không gây thị phi, cũng không vì trả đũa thị phi mà lại gây thêm một hay nhiều mối thị phi khác.

�Đã biết là làm người thì chẳng có ai hoàn hảo; vậy chúng ta hãy học cách để mà tha thứ; tha thứ để mà còn được thứ tha; lời khen sẽ động viên rất nhiều; tiếng mỉa mai chỉ làm khổ nhau thêm; và bản thân chúng ta cũng chẳng được gì ngoài nghiệp oán hận; còn rất nhiều việc làm có ích cho bản thân và xã hội; không nên mất thời gian quý báu vào việc tạo thị phi ân oán.

Các anh chị thử nghĩ; người phàm thì chưa thể đạt đến cái tâm vô ngã; tức là họ còn vướng vào cái tâm chấp ngã; bởi thế mới có chuyện hơn thua, phải quấy, khen chê; chúng ta phải học cách làm sao mà hễ có chuyện thì phải xem xét cái lỗi của mình chứ không phải cái lỗi của người; chúng ta đã quyết định học Phật, thì phải hiểu rằng xem xét sửa lỗi của chính mình thì tâm mình sẽ càng sáng, xét nét soi lỗi của người khác thì chỉ gây thêm thị phi.�

Thêm nữa; người học Phật chúng ta phải làm sao khi vướng thị phi, hãy cứ an nhẫn, không biện minh; người ta đã cố tình gây thị phi mà mình biện minh sẽ thành thù oán; từ chỗ gây thù oán chúng ta lại trở thành nạn nhân của nghi kị và thị phi tiếp theo; người chưa tu luôn thấy người khác sai, người bắt đầu tu đôi khi thấy mình sai, người chân tu luôn thấy mình sai đó các anh chị.

Tại sao kì lạ vậy; các anh chị thử nghĩ xem; khi chúng ta bị ai đó thêu dệt thị phi; thì cho dù hiện tại kiếp này chúng ta không làm chuyện gì sai quấy, như chắc chắn kiếp trước chúng ta đã gây ra lỗi lầm nào đó, và rồi kiếp này chúng ta phải gánh chịu hậu quả; mà cho dù kiếp trước chúng ta không có trực tiếp tạo ra lỗi lầm, thì cũng là do các tội nhỏ chúng ta đã làm nó cộng lại và thành quả báo trong kiếp này đó các anh chị. �

Chúng ta đã quyết định học theo những lời Phật dạy; thì càng phải giữ vững lập trường; đó là vững tin vào luật nhân quả; đó là không dao động bởi điều hay dở; phải làm sao như ngọn núi cao vững chãi giữa giông bão; phải làm sao khi nghe mọi lời khen chê mà chúng ta đều bình thản, được khen không vui, bị chê không buồn; bởi vì thực chất lời khen tiếng chê đó chính là nhân và cũng chính là quả; và chúng ta đừng bao giờ quên câu “gieo nhân nào thì phải gặt quả nấy”; đạo lí này không bao giờ sai sót cả.

Thử nghĩ sâu hơn; các anh chị có nhận ra là thị phi thường khởi nguồn từ sự thêu dệt; thành ra từ chỗ là chuyện con chuột, qua tai người khác thì thành chuyện con dê, xa chút nữa thì lại thành chuyện con trâu; ban đầu là chuyện bé xíu, nhưng khi qua đến miệng của người thứ mười, thì câu chuyện ban đầu biến thành một câu chuyện hoàn toàn khác hẳn.

Đã biết là chuyện thêu dệt; chúng ta nên cố gắng không quan tâm đến chuyện thị phi; cứ để cho nó trôi qua, như sương rơi, như hoa rụng, như gió thoảng; từ từ rồi nó cũng sẽ tan biến; suy cho cùng thì lời chê bai đều do lòng ganh ghét, khi thương khi thích thì tôn sùng, khi khinh khi ghét thì nhấn chìm; bởi vậy chúng ta chớ để lời khen chê làm cho điên đảo; vua nghe thị phi thì mất nước, vợ chồng nghe thị phi thì tan nhà, bạn bè nghe thị phi thì phân tán; thị phi còn độc hơn thuốc, còn bén hơn dao!

Chúng ta sống ở đời; từ lúc biết nghe biết hiểu thì bắt đầu dính dấp chuyện thị phi; không nhiều thì ít, không lớn cũng nhỏ; nếu cứ lăng xăng nghe thị phi và đối phó với thị phi thì cuộc đời còn được bao nhiêu ngày thảnh thơi; nghe thị phi cũng mệt, mà thêu dệt thị phi càng mang tội nặng hơn; mình chưa đúng đã vội chê người khác sai; nghe ai nói xấu mình, khoan tức giận, hãy cám ơn; bởi bao nhiêu kiếp của chúng ta, chắc chắn đã gây nhiều nghiệp chướng; thôi thì người ta làm gì hay nói gì hại mình, hãy xem như nhẫn nhịn để giảm bớt nghiệp chướng; nghĩ được vậy và làm được vậy thì chắc chắn chúng ta sẽ tự tạo phước cho mình.

Tôi nói người chân tu luôn thấy mình sai, bởi vì bất cứ chuyện gì họ cũng suy nghĩ theo hướng “sở dĩ người ấy làm vậy là vì mình đã sai ở chỗ nào đó”; vả lại người chân tu luôn tâm định, không có chấp ngã, không có nghĩ chuyện hơn thua đúng sai; người giả tu thì, trước mặt thì miệng nói từ bi, hành động và lòng lòng dạ thì ganh ghét đố kị, sau lưng thì phê bình chỉ trích, xét nét lỗi lầm của người khác; hành động và lời nói thị phi của người giả tu thường là để che dấu cái xấu cái dở cái ác của mình; người như vậy thiếu trí huệ lẫn từ bi, chắc chắn sẽ gánh tội nghiệp về sau. �

Các anh chị hãy ghi nhớ rằng: luôn bình tâm trước lời thị phi, luôn dặn lòng không được thêu dệt thị phi; muốn được an nhàn không phiền não thì đừng phê bình đánh giá chuyện đúng sai của người khác; hãy yên tịnh để đạt tới cảnh giới giải phóng mình khỏi vòng vây của thị phi; cứ đói thì ăn, khát thì uống, mệt thì nghỉ; luôn giữ lập trường sáng suốt vững chắc, không quan tâm đến sự khen chê thương ghét bên ngoài; được vậy chúng ta sẽ có một đời bình an và thanh tịnh; ai sai mặc họ, chúng ta đừng sai và đừng chấp cái sai của người khác; luôn giữ lòng trong sạch, không sợ hãi chuyện sắp tới, không luyến tiếc chuyện đã qua.

Nếu chúng ta luôn giữ lòng trong sạch, lời nói và hành động luôn rõ ràng thì khắp thế giới này sẽ đạt được sự yên bình; bởi vì nếu như ai ai cũng đố kị, ganh ghét, tham lam, xúc xiểm, xúi giục, kích động, thì chắc chắn sự thanh bình của thế giới sẽ bị ô nhiễm, bên trong thì oán thù, bên ngoài thì tranh chấp, đâu đâu cũng sẽ đầy rẫy lầm lạc và tội lỗi!

Tôi cảm ơn quý vị, quý bạn đọc đã quan tâm và chia sẻ những bài viết trên trang Facebook của tôi! Tất cả chỉ là những hiểu biết của tôi, những trải nghiệm của tôi rồi tôi chia sẻ, và tôi chỉ mới đi vào con đường Phật Pháp. Tôi mong nhận được sự góp ý, trao đổi thêm của những người hiểu biết, chúng ta cùng lắng nghe, tiếp thu, cùng nhau đi tìm con đường để giải thoát phiền não, tìm đường để quay về với tự tánh, với chính mình. Trân trọng cảm ơn.

Cẩn bút

Huỳnh Uy Dũng

Pháp danh: Tuệ Phước