3 NỮ NHÀ GIÁO NỔI TIẾNG NHẤT THỜI PHONG KIẾN VIỆT NAM

 

1/ Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ

Nguyễn Thị Lộ chính là vị nữ quan đầu tiên của chế độ phong kiến Việt Nam. Bà cũng được cho là nữ nhà giáo đầu tiên dạy học trong cung đình.

Vốn thông minh từ nhỏ, hơn 10 tuổi bà đã thuộc hết sách Tứ Thư, Ngũ Kinh, thông hiểu y dược, âm luật, lịch số, các môn đều thấu hiểu đến uyên bác. Mới 15 tuổi, bà đã nổi tiếng khắp phủ Tân Hưng. Trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, bà nhiều lần thay Nguyễn Trãi soạn thảo một số công văn, thư từ, thậm chí còn viết thư chiêu hàng tướng giặc.

Năm 1433, bà được vua Lê Thái Tông phong làm Lễ nghi học sĩ, chịu trách nhiệm dạy các cung tần, mỹ nữ những lễ nghi, phép tắc của triều đình. Cách dạy học của bà rất sáng tạo, tự tay bà viết giáo trình dạy các cung nữ. Cũng trong thời gian này, bà nhiều lần xin chỉ dụ của nhà vua để mở mang học vấn cho nhân dân, khuyến khích phụ nữ đọc sách thánh hiền.

2/ Nữ tiến sĩ Nguyễn Thị Duệ

Nguyễn Thị Duệ (1573-1654) là nữ tiến sĩ đầu tiên và duy nhất trong lịch sử khoa bảng nước nhà. Sinh ra trong gia đình hiếu học ở tỉnh Hải Dương, ngay từ nhỏ, Nguyễn Thị Duệ đã bộc lộ tư chất hơn người. Theo quy định thời đó, thi cử học hành chỉ dành cho nam. Thế nhưng, vì đức hiếu học, bà đã cải trang thành nam để được đi thi và đỗ đầu kỳ thi Hội do nhà Mạc tổ chức ở Cao Bằng.

Ngày vua Mạc tổ chức đãi yến tiệc chúc mừng các tân khoa, thấy sĩ tử đỗ đầu có dáng dấp mảnh khảnh, yểu điệu thục nữ, vua nghi ngờ bèn tra hỏi. Không giấu được thân phận, bà đã thú thật với triều đình. Tội của bà đáng ra phải bị phạt nặng, nhưng mến mộ tài năng của người con gái bé nhỏ ấy, vua Mạc chẳng những không trách tội mà còn vời bà vào cung để dạy các phi tần, rồi phong cho bà làm Tinh Phi, hiệu là Sao Sa.

Sau khi nhà Mạc sụp đổ, bà bị quân nhà Trịnh bắt, nhưng chúa Trịnh rất quý mến và trọng dụng. Không chỉ dừng lại ở việc dạy học, tại khoa thi năm 1631, đời vua Lê Thần Tông, bà còn tham gia làm giám khảo kỳ thi tiến sĩ.

3/ Nữ nhà giáo nổi tiếng đất Thăng Long

Bà Huyện Thanh Quan tên thật là Nguyễn Thị Hinh, quê ở Hà Nội. Chồng của bà là Lưu Nguyên Ôn, làm tri huyện Thanh Quan nên người ta thường gọi bà là Bà Huyện Thanh Quan. Sinh thời, Bà Huyện Thanh Quan không chỉ là người văn hay chữ tốt, có thể tự thay chồng thăng đường xử án, mà còn là nhà giáo nức tiếng đương thời.

Mến môn tài năng của bà, vua Tự Đức (có thuyết là vua Minh Mạng) triệu bà vào cung để dạy cho các công chúa và cung phi với chức Cung trung giáo tập. Đến kinh thành, bà dạy văn chương, lễ nghi, phép tắc cho các công chúa và cung phi.

Nguồn: zingnews